Tekorten Herkennen: B12, D3, Magnesium & Meer
Voel je je moe, heb je last van spierkrampen of val je haar uit? Dit kunnen signalen zijn van een tekort aan vitamines of mineralen. In dit artikel leer je de belangrijkste tekorten herkennen en ontdek je wanneer je naar een orthomoleculair arts in de buurt kunt gaan voor onderzoek.
Snel naar
Laat je bloedwaarden controleren
Een orthomoleculair arts kan gericht onderzoek doen naar tekorten en je helpen met een persoonlijk behandelplan.
Vind een Orthomoleculair ArtsWaarom Ontstaan Tekorten?
Je zou denken dat in een land met overvloed aan voedsel, tekorten aan vitamines en mineralen niet voorkomen. Toch heeft een groot deel van de Nederlandse bevolking een tekort aan een of meer essentiële voedingsstoffen. Dit heeft verschillende oorzaken:
Voedingsgerelateerde oorzaken
- •Bewerkt voedsel: Veel voedingsstoffen gaan verloren bij verwerking en lang bewaren
- •Arme bodems: Intensieve landbouw heeft geleid tot uitputting van mineralen in de bodem
- •Eenzijdig eten: Weinig variatie in het voedingspatroon
- •Diëten: Restrictieve diëten kunnen tekorten veroorzaken
- •Snelle maaltijden: Fast food bevat weinig micronutriënten
Lichamelijke oorzaken
- •Verminderde opname: Darmproblematiek, maagzuurgebrek, medicijnen
- •Verhoogd verbruik: Stress, sport, ziekte, zwangerschap
- •Leeftijd: Opname neemt af met het ouder worden
- •Genetica: Sommige mensen hebben een hogere behoefte door genetische varianten
- •Medicijngebruik: Veel medicijnen verhogen de behoefte aan voedingsstoffen
Het is belangrijk om te begrijpen dat orthomoleculaire geneeskunde uitgaat van biochemische individualiteit: ieder mens is uniek in zijn behoefte aan voedingsstoffen. Wat voor de één voldoende is, kan voor de ander te weinig zijn.
Vitamine B12 Tekort
Vitamine B12 (cobalamine) is essentieel voor je zenuwstelsel, de aanmaak van rode bloedcellen en de energieproductie. Een tekort is verraderlijk omdat het zich langzaam ontwikkelt en symptomen vaak pas laat optreden. Geschat wordt dat 10-15% van de ouderen en een aanzienlijk deel van vegetariërs en veganisten een tekort heeft.
Symptomen van B12-tekort:
Vroege symptomen
- • Vermoeidheid en zwakte
- • Concentratieproblemen
- • Vergeetachtigheid
- • Stemmingswisselingen
- • Kortademigheid
Gevorderde symptomen
- • Tintelingen in handen/voeten
- • Gevoelloosheid
- • Balansproblemen
- • Bleke of gele huid
- • Pijnlijke, rode tong
Risicogroepen voor B12-tekort:
- Vegetariërs en veganisten: B12 komt vrijwel alleen in dierlijke producten voor.
- Ouderen (65+): De opname van B12 neemt af met de leeftijd door verminderd maagzuur.
- Mensen met maag-darmklachten: Crohn, coeliakie en andere darmaandoeningen beïnvloeden de opname.
- Gebruikers van maagzuurremmers: PPI's (zoals omeprazol) verminderen de B12-opname.
- Metformine-gebruikers: Dit diabetesmedicijn kan de B12-opname verstoren.
Bronnen van B12
Vlees (vooral lever), vis, eieren, zuivelproducten. Voor vegetariërs en veganisten: verrijkte producten of suppletie met methylcobalamine of adenosylcobalamine (actieve vormen).
Vitamine D Tekort
Vitamine D is eigenlijk een hormoon dat je lichaam aanmaakt onder invloed van zonlicht. In Nederland, waar we gemiddeld zes maanden per jaar onvoldoende zon krijgen, heeft 40-50% van de bevolking een tekort. Vitamine D is cruciaal voor je botten, immuunsysteem, stemming en vele andere processen.
Symptomen van vitamine D-tekort:
Energie
- • Chronische vermoeidheid
- • Lusteloosheid
- • Spierslapheid
Botten & spieren
- • Botpijn
- • Spierpijn
- • Spierkrampen
Mentaal
- • Somberheid
- • Winterdepressie
- • Concentratieproblemen
Risicogroepen
- • Mensen die weinig buiten komen
- • Mensen met een donkere huidskleur
- • Ouderen (huid maakt minder D aan)
- • Mensen die bedekkende kleding dragen
- • Mensen met overgewicht (D wordt opgeslagen in vet)
- • Mensen met maag-darmklachten
Optimale waarden
Laboratoria hanteren vaak 50 nmol/L als ondergrens. Orthomoleculaire artsen streven naar 75-125 nmol/L voor optimale gezondheid.
Tip: Laat je vitamine D-spiegel meten aan het einde van de winter om te zien wat je werkelijke basislijn is.
Vitamine D speelt ook een cruciale rol bij je afweer. Lees meer over de relatie tussen voeding en immuniteit en ontdek hoe je je weerstand kunt versterken.
Magnesium Tekort
Magnesium is betrokken bij meer dan 300 enzymatische reacties in je lichaam. Het is essentieel voor energieproductie, spierwerking, zenuwfunctie en slaap. Geschat wordt dat 50-70% van de westerse bevolking te weinig magnesium binnenkrijgt. Stress, koffie, alcohol en bepaalde medicijnen verhogen de behoefte nog verder.
Symptomen van magnesiumtekort:
Spieren & zenuwen
- • Spierkrampen en -spasmen
- • Trillende oogleden
- • Restless legs
- • Tintelingen
- • Gespannen spieren
Energie & stemming
- • Vermoeidheid
- • Prikkelbaarheid
- • Angstgevoelens
- • Slaapproblemen
- • Hoofdpijn of migraine
Hart & bloedvaten
- • Hartritmestoornissen
- • Verhoogde bloeddruk
- • Hartkloppingen
Overig
- • PMS-klachten
- • Obstipatie
- • Suikerbehoefte
Let op bij bloedonderzoek
Magnesium wordt meestal gemeten in het bloedserum, maar slechts 1% van het magnesium bevindt zich in het bloed. Een "normale" bloedwaarde kan daarom alsnog samengaan met een tekort in de cellen. Een orthomoleculair arts kan aanvullend onderzoek aanvragen (zoals volledig bloed magnesium) voor een completer beeld.
Bronnen van magnesium
Donkergroene bladgroenten, noten (cashew, amandelen), zaden (pompoenpitten), peulvruchten, volkoren granen, avocado, banaan, pure chocolade (70%+).
Magnesium speelt ook een belangrijke rol bij slaap en herstel. Een tekort kan slaapproblemen veroorzaken of verergeren.
IJzer Tekort
IJzer is noodzakelijk voor het transport van zuurstof in je bloed en de energieproductie in je cellen. IJzertekort is het meest voorkomende voedingstekort wereldwijd en treft vooral vrouwen in de vruchtbare leeftijd door menstruatieverlies. Symptomen ontwikkelen zich vaak geleidelijk, waardoor mensen eraan wennen en pas laat hulp zoeken.
Symptomen van ijzertekort:
- •Extreme vermoeidheid - Uitgeput gevoel, ook na rust
- •Bleke huid - Ook bleke nagelbedden en binnenkant oogleden
- •Kortademigheid - Bij lichte inspanning al buiten adem
- •Hartkloppingen - Hart moet harder werken
- •Koude handen/voeten - Slechte doorbloeding
- •Broze nagels - Lepeltjesnagels bij ernstig tekort
- •Haaruitval - Dunner wordend haar
- •Pica - Verlangen naar ijs, aarde of andere niet-voedingsmiddelen
Risicogroepen voor ijzertekort
- • Vrouwen met hevige menstruatie
- • Zwangere vrouwen
- • Vegetariërs en veganisten
- • Duursporters
- • Mensen met maag-darmaandoeningen
- • Mensen die veel bloeddonor zijn
IJzer en ferritine
Ferritine is je ijzervoorraad. Veel artsen hanteren 15-20 als ondergrens, maar voor optimale energie en haargroei is 50-100 μg/L wenselijk.
Let op: ferritine kan ook verhoogd zijn bij ontstekingen. Een orthomoleculair arts kijkt naar het totaalbeeld.
IJzertekort is een veelvoorkomende oorzaak van chronische vermoeidheid. Lees meer over hoe micronutriënten je energieniveau beïnvloeden.
Zink Tekort
Zink is een sporenelement dat betrokken is bij meer dan 200 enzymatische processen. Het is cruciaal voor je immuunsysteem, wondgenezing, huid, haar en nagels, en de hormoonhuishouding. Geschat wordt dat 17-20% van de wereldbevolking een zinktekort heeft, vooral in gebieden met veel plantaardige voeding.
Symptomen van zinktekort:
Immuunsysteem
- • Vaak verkouden of ziek
- • Trage wondgenezing
- • Terugkerende infecties
Huid, haar & nagels
- • Haaruitval
- • Witte vlekjes op nagels
- • Acne of huidproblemen
- • Droge, schilferige huid
Zintuigen
- • Verminderde smaak
- • Verminderd reukvermogen
- • Nachtblindheid
Overig
- • Verminderde vruchtbaarheid
- • Verminderde eetlust
- • Trage groei (kinderen)
Bronnen van zink
Oesters (verreweg de beste bron), vlees, schaal- en schelpdieren, pompoenpitten, noten, peulvruchten, eieren, zuivel. Plantaardige bronnen bevatten fytaat dat de opname vermindert.
Zink is essentieel voor je huid. Lees meer over de orthomoleculaire kijk op huid en haar en ontdek welke voedingsstoffen belangrijk zijn voor een stralende huid.
Overige Belangrijke Tekorten
Naast de hierboven besproken tekorten zijn er nog andere voedingsstoffen die vaak in onbalans zijn:
Foliumzuur (B11)
Essentieel voor celdeling, DNA-synthese en de aanmaak van rode bloedcellen. Extra belangrijk bij zwangerschapswens en zwangerschap ter preventie van neuralebuisdefecten.
Symptomen van tekort: Vermoeidheid, bloedarmoede, tongontsteking, humeurigheid, diarree.
Omega-3 vetzuren
EPA en DHA zijn essentieel voor hersenfunctie, ontstekingsregulatie en hartgezondheid. De meeste mensen krijgen te weinig omega-3 en te veel omega-6 binnen.
Symptomen van tekort: Droge huid, droge ogen, concentratieproblemen, stemmingsproblemen, gewrichtspijn.
Selenium
Belangrijk antioxidant en essentieel voor schildklierfunctie. Nederlandse bodems zijn relatief arm aan selenium.
Symptomen van tekort: Verminderde schildklierfunctie, verminderde weerstand, spierslapheid, haaruitval.
Jodium
Noodzakelijk voor de aanmaak van schildklierhormonen. Ondanks jodiumtoevoeging aan bakkerszout komen milde tekorten nog steeds voor.
Symptomen van tekort: Vermoeidheid, gewichtstoename, kouwelijkheid, concentratieproblemen, droge huid.
Onderzoek en Diagnose
Hoewel symptomen aanwijzingen kunnen geven, is bloedonderzoek de enige manier om tekorten objectief vast te stellen. Een orthomoleculair arts kan gericht onderzoek aanvragen en de resultaten interpreteren op basis van optimale waarden, niet alleen de standaard referentiewaarden.
Wat wordt er onderzocht?
Standaard bloedonderzoek
- • Vitamine B12 (en actief B12)
- • Foliumzuur
- • Vitamine D (25-OH)
- • IJzer, ferritine, transferrine
- • Volledig bloedbeeld
Uitgebreid onderzoek
- • Mineralen: magnesium, zink, selenium, koper
- • Homocysteïne (B-vitamines marker)
- • Omega-3 index
- • Schildklierpanel (TSH, fT3, fT4)
- • Ontstekingsmarkers (CRP, BSE)
Optimaal vs. normaal
Een belangrijk verschil met regulier bloedonderzoek is dat een orthomoleculair arts kijkt naar optimale waarden in plaats van alleen de standaard referentiewaarden. "Normaal" betekent niet automatisch "optimaal". Je kunt binnen de normale range vallen en toch niet optimaal functioneren.
Wil je weten wat er gebeurt als je een afspraak maakt? Lees dan ons artikel over je eerste afspraak bij een orthomoleculair arts.
Veelgestelde Vragen
Hoe weet ik of ik een vitaminetekort heb?
Je kunt een vitaminetekort vermoeden op basis van symptomen zoals vermoeidheid, concentratieproblemen, haaruitval, spierkrampen of een verminderde weerstand. Zekerheid krijg je alleen via bloedonderzoek. Een orthomoleculair arts kan gericht onderzoek aanvragen en de resultaten interpreteren op basis van optimale waarden.
Wat zijn de meest voorkomende vitaminetekorten in Nederland?
De meest voorkomende tekorten in Nederland zijn vitamine D (40-50% van de bevolking, vooral in de winter), vitamine B12 (met name bij ouderen, vegetariërs en veganisten), ijzer (vooral bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd), magnesium en zink. Deze tekorten komen vaak voor door ons voedingspatroon, leefstijl en het gebrek aan zonlicht.
Kan ik tekorten aanvullen met voeding alleen?
Bij milde tekorten kun je vaak met voedingsaanpassingen al veel bereiken. Bij ernstige tekorten of verminderde opname is suppletie vaak noodzakelijk om de tekorten binnen een redelijke termijn aan te vullen. Een orthomoleculair arts kan je adviseren over de beste aanpak voor jouw situatie.
Hoe lang duurt het voordat een tekort is aangevuld?
De duur hangt af van de ernst van het tekort en de stof. Wateroplosbare vitamines zoals B-vitamines kunnen binnen weken effect geven. Vetoplosbare vitamines en mineralen duren langer. IJzer kan 3-6 maanden duren, vitamine D enkele maanden. B12-tekorten kunnen maanden tot jaren nodig hebben om volledig te herstellen, vooral bij neurologische klachten.
Zijn bloedwaarden binnen de normale range voldoende?
Niet altijd. De referentiewaarden van laboratoria zijn gebaseerd op gemiddelden en geven aan wanneer je "niet ziek" bent. Voor optimale gezondheid en energie zijn vaak hogere waarden wenselijk. Een orthomoleculair arts hanteert strengere, optimale waarden en kijkt naar het totaalplaatje van je gezondheid.
Kan ik te veel vitamines of mineralen nemen?
Ja, vooral bij vetoplosbare vitamines (A, D, E, K) en bepaalde mineralen (ijzer, selenium) is een overdosis mogelijk. Daarom is het belangrijk om niet zomaar hoge doseringen te nemen, maar dit te laten begeleiden door een orthomoleculair arts die je bloedwaarden monitort. Wateroplosbare vitamines worden sneller uitgescheiden, maar ook hier kan overmatig gebruik schadelijk zijn.
Conclusie: Ken Je Tekorten
Tekorten aan vitamines en mineralen komen veel vaker voor dan je zou denken, zelfs in een welvarend land als Nederland. De symptomen zijn vaak vaag en worden gemakkelijk toegeschreven aan stress, drukke levens of "gewoon ouder worden". Toch kunnen deze tekorten een significante impact hebben op je energieniveau, stemming, concentratie en algehele gezondheid.
Door de signalen te herkennen en tijdig actie te ondernemen, kun je veel klachten voorkomen of verminderen. Het laten uitvoeren van gericht bloedonderzoek geeft je objectief inzicht in je voedingsstatus en maakt het mogelijk om gericht te supplementeren waar nodig.
Herken je jezelf in de beschreven symptomen? Maak dan een afspraak bij een orthomoleculair arts in de buurt voor professioneel advies en onderzoek. Een orthomoleculair arts kijkt naar het totaalplaatje en helpt je met een persoonlijk plan om je gezondheid te optimaliseren.
Op zoek naar een orthomoleculair arts in de buurt?
Vind snel en eenvoudig een orthomoleculair arts bij jou in de buurt via onze landelijke zoekgids.
Vind een Orthomoleculair Arts